Po wymianie filtra paliwa ciągnik kręci rozrusznikiem, ale nie podejmuje pracy. Innym razem zapala na kilka sekund, gaśnie i przy kolejnej próbie zachowuje się tak, jakby zabrakło paliwa. Najczęściej nie oznacza to awarii pompy wtryskowej. Do układu paliwowego dostało się powietrze, a pompa zasilająca nie jest w stanie wytworzyć stabilnego przepływu paliwa.
Problem pojawia się szczególnie po wymianie filtra, rozpięciu przewodu między zbiornikiem a pompą, opróżnieniu odstojnika albo całkowitym wyjeżdżeniu paliwa ze zbiornika. Samo długie kręcenie rozrusznikiem jest kiepską metodą odpowietrzania. Obciąża akumulator i rozrusznik, a w nowoczesnym silniku Common Rail niepotrzebnie zmusza pompę wysokiego ciśnienia do pracy w warunkach niedostatecznego zasilania paliwem.
Najpierw trzeba więc napełnić i odpowietrzyć stronę niskiego ciśnienia, a dopiero później próbować uruchamiać silnik.
Odpowietrzanie układu krok po kroku – zacznij od filtra, nie od wtryskiwaczy
Przed rozpoczęciem pracy ciągnik powinien stać na równej powierzchni, silnik musi być wyłączony, a okolice filtra dokładnie oczyszczone. Ten ostatni punkt jest ważniejszy, niż wygląda. Ziarenko piasku pozostawione na króćcu przewodu może później znaleźć się w aparaturze wtryskowej, gdzie tolerancje współpracujących elementów są liczone w mikrometrach.
Sprawdź również ilość paliwa w zbiorniku. Przy niemal pustym baku odpowietrzanie potrafi ciągnąć się bez końca, szczególnie gdy przewód zasilający biegnie wysoko albo ciągnik stoi przechylony. Do pracy dobrze mieć przynajmniej kilkanaście litrów paliwa, a w dużym ciągniku jeszcze więcej.
Typowa procedura dla układu z mechaniczną lub ręczną pompką zasilającą wygląda następująco:
-
otwórz zawór paliwa przy zbiorniku, jeżeli dany ciągnik go posiada;
-
sprawdź, czy nowy filtr jest prawidłowo założony i czy jego uszczelka nie podwinęła się podczas montażu;
-
poluzuj śrubę odpowietrzającą znajdującą się na obudowie filtra;
-
uruchom ręczną pompkę zasilającą – może to być tłoczek wciskany dłonią albo dźwignia przy mechanicznej pompie paliwa;
-
pompuj do chwili, gdy z odpowietrznika wypływa ciągły strumień oleju napędowego bez piany i pęcherzyków;
-
zamknij odpowietrznik zgodnie z momentem dokręcenia przewidzianym dla konkretnego silnika;
-
jeżeli układ ma drugi filtr lub kolejny punkt odpowietrzania przy pompie wtryskowej, wykonaj tę samą operację również w tym miejscu.
W wielu mechanicznych układach John Deere procedura serwisowa rzeczywiście prowadzi od odpowietrznika podstawy filtra i ręcznej pompki do kolejnego punktu instalacji, a za prawidłowy moment zakończenia pompowania uznaje się wypływ paliwa bez pęcherzyków powietrza.
Jeżeli pompka ręczna po kilkunastu–kilkudziesięciu ruchach nadal pozostaje zupełnie miękka, nie ma sensu pompować przez następne dziesięć minut. Układ prawdopodobnie zasysa powietrze albo nie dostaje paliwa ze zbiornika. Trzeba wtedy szukać przyczyny przed filtrem: zamkniętego zaworu, zagiętego przewodu, zapchanego sitka, nieszczelnego szybkozłącza albo źle osadzonego wkładu filtra.
Szczególnie zdradliwa jest uszczelka filtra. Może nie powodować widocznego wycieku, a mimo to podczas zasysania przepuszczać powietrze do środka. Ciągnik po odpowietrzeniu zapali wtedy normalnie, lecz po kilku godzinach postoju problem wróci.
Nie należy też automatycznie zalewać każdego nowego filtra paliwem przed montażem. W części starszych konstrukcji była to popularna praktyka, ale w nowoczesnym Common Rail bezpieczniej stosować procedurę producenta i napełniać filtr pompką zasilającą. Wlanie nieprzefiltrowanego paliwa do niewłaściwej części wkładu może ominąć medium filtracyjne.
Ciągnik nadal nie odpala? Sprawdź, gdzie układ łapie powietrze
Prawidłowo odpowietrzony filtr nie gwarantuje uruchomienia silnika, jeżeli powietrze pozostało dalej w instalacji albo cały czas dostaje się do niej przez nieszczelność.
W starszych ciągnikach wyposażonych w mechaniczną pompę wtryskową po odpowietrzeniu filtra może być potrzebne usunięcie powietrza z pompy zgodnie z procedurą przewidzianą przez producenta. Niektóre układy mają osobny odpowietrznik, w innych odpowietrza się przewód powrotny. Przykładowo instrukcje części modeli John Deere przewidują poluzowanie przewodu powrotnego przy pompie i pompowanie ręczną pompką aż do zaniku pęcherzyków.
Dopiero po pełnym napełnieniu strony niskiego ciśnienia można próbować rozruchu.
Nie katuj przy tym rozrusznika jednym ciągłym, kilkudziesięciosekundowym kręceniem. Jeżeli po kilku krótkich próbach silnik nadal nie próbuje podjąć pracy, dalsze rozładowywanie akumulatora zwykle niczego nie zmieni. Trzeba wrócić do diagnostyki zasilania paliwem.
W Common Rail nie luzuj przewodów wysokiego ciśnienia przy wtryskiwaczach w celu odpowietrzania. To metoda pochodząca ze starszych układów mechanicznych. W przewodach nowoczesnego diesla podczas pracy występuje ciśnienie liczone w setkach, a zależnie od systemu nawet ponad 2000 bar. Strumień paliwa wydostający się przez niewielką szczelinę może przebić skórę. Układ CR odpowietrza się po stronie niskiego ciśnienia według procedury producenta.
W ciągnikach z elektryczną pompą zasilającą często nie używa się pompki ręcznej. Po wymianie filtra określone położenie stacyjki uruchamia pompę wstępną i pozwala wypełnić filtr oraz przewody przed rozruchem. Dokładny czas i liczba cykli zależą jednak od modelu ciągnika – nie istnieje jedna procedura pasująca do wszystkich maszyn.
Jeżeli silnik zapala, po 5–20 sekundach zaczyna nierówno pracować i gaśnie, zwróć uwagę przede wszystkim na:
-
uszczelkę nowego filtra;
-
czujnik lub korek znajdujący się w dolnej części filtra;
-
odstojnik wody;
-
szybkozłącza przewodów paliwowych;
-
gumowe przewody sparciałe przy końcówkach;
-
podkładki uszczelniające przy połączeniach śrubowych;
-
ręczną pompkę zasilającą;
-
przewód między zbiornikiem a filtrem.
Typowy błąd wygląda niewinnie: podczas demontażu starego filtra jego gumowa uszczelka zostaje przyklejona do podstawy. Mechanik zakłada nowy filtr razem z nową uszczelką i powstaje podwójne uszczelnienie. Filtr może nawet wyglądać na szczelny, ale układ zasysa powietrze.
Drugi problem to źle spasowane zamienniki. Filtr może mieć właściwy gwint i średnicę, lecz niewłaściwą wysokość uszczelki albo niepasujący element odstojnika. Jeżeli usterka pojawiła się dokładnie po wymianie filtra, nowo założony element powinien znaleźć się wysoko na liście podejrzanych.
Jak rozpoznać nieszczelność i nie uszkodzić układu podczas odpowietrzania
Najlepsza diagnostyka nie zaczyna się od wymiany pompy wtryskowej. Zaczyna się od ustalenia, czy paliwo rzeczywiście dociera do filtra i czy po postoju nie cofa się do zbiornika.
Po odpowietrzeniu uruchom silnik i pozostaw go przez kilka minut na niewielkich obrotach. Jeżeli pracuje równo, można stopniowo zwiększyć prędkość obrotową. Gwałtowne obciążanie silnika bezpośrednio po odpowietrzaniu nie daje żadnej korzyści.
Następnie zgaś ciągnik i po kilkunastu minutach ponownie go uruchom. Jeżeli drugi rozruch jest natychmiastowy, układ prawdopodobnie utrzymuje paliwo. Jeszcze lepszym testem jest uruchomienie maszyny po kilku godzinach albo następnego dnia.
Długi rozruch wyłącznie po dłuższym postoju jest mocną wskazówką, że paliwo się cofa lub do instalacji dostaje się powietrze.
W praktyce szczególnie dokładnie trzeba obejrzeć przezroczyste odstojniki. Ich duży O-ring po kilku wymianach filtra robi się twardy, spłaszcza się albo skręca podczas montażu. Podobnie zachowują się uszczelki czujnika obecności wody. I właśnie te miejsca bywają irytujące – na zewnątrz pozostają suche, a od strony ssącej układu przepuszczają powietrze.
Jeżeli przewód jest przezroczysty, obserwacja pęcherzyków bardzo ułatwia diagnostykę. W przewodzie pełnym paliwa stale pojawiające się większe bąble nie są normalnym skutkiem niedawnej wymiany filtra. Powietrze musi skądś dochodzić.
Przy starszej maszynie dobrze również sprawdzić samą pompkę ręczną. Zużyty tłoczek albo zaworki zwrotne mogą powodować, że pompowanie nie daje wyraźnego oporu. Wtedy nowy filtr i kolejne odpowietrzanie nie rozwiążą problemu.
Przy naprawie nie opłaca się też oszczędzać na przypadkowych uszczelkach dobieranych „na oko”. Średnica wygląda podobnie, ale różnica przekroju O-ringu nawet o ułamek milimetra wpływa na jego docisk. Przy wymianie filtra, odstojnika, przewodów czy elementów pompki najlepiej dobierać części do ciągników według modelu maszyny, oznaczenia silnika i numeru katalogowego starego elementu, a nie wyłącznie na podstawie zdjęcia.
Jeżeli ciągnik ma Common Rail i po prawidłowym odpowietrzeniu strony niskiego ciśnienia nadal nie uruchamia się, kolejny etap powinien obejmować diagnostykę, a nie dalsze rozkręcanie przewodów. Trzeba sprawdzić między innymi:
-
czy elektryczna pompa wstępna pracuje;
-
czy sterownik widzi prawidłowe obroty wału podczas rozruchu;
-
czy w układzie buduje się wymagane ciśnienie na listwie Common Rail;
-
czy nie zapisano błędów związanych z regulatorem ciśnienia, czujnikiem ciśnienia albo zasilaniem paliwem;
-
czy filtr ma właściwy numer i kierunek przepływu.
Do odczytu parametrów potrzebny jest tester diagnostyczny zgodny z daną marką lub odpowiedni interfejs serwisowy. Bez pomiaru ciśnienia rail wymiana regulatora, pompy czy wtryskiwaczy jest zgadywaniem, a pomyłka przy nowoczesnym dieslu potrafi kosztować znacznie więcej niż sam filtr.
Jeżeli problem pojawił się bezpośrednio po wymianie filtra albo przewodu, nie zaczynaj od podejrzenia kosztownej awarii pompy wysokiego ciśnienia. Najpierw wróć dokładnie do miejsc, których dotykano podczas naprawy. To tam statystycznie i praktycznie najłatwiej znaleźć podwinięty O-ring, niedokręcony króciec, zamknięty zawór albo przewód zasysający powietrze.
FAQ – odpowietrzanie układu paliwowego ciągnika
Czy trzeba napełniać nowy filtr olejem napędowym przed montażem?
Nie zawsze. W wielu układach bezpieczniej zamontować pusty, czysty filtr i napełnić go pompką ręczną albo elektryczną zgodnie z instrukcją ciągnika. W Common Rail samodzielne zalewanie filtra przypadkowo nalanym paliwem może zwiększyć ryzyko wprowadzenia zanieczyszczeń za wkład filtracyjny.
Jak długo trzeba pompować ręczną pompką?
Nie kieruj się liczbą ruchów. Pompuj do momentu, aż z właściwego odpowietrznika wypływa stabilny strumień paliwa bez piany i pęcherzy powietrza. Jeżeli pompka przez długi czas nie nabiera oporu, szukaj nieszczelności albo braku dopływu paliwa zamiast kontynuować pompowanie.
Czy można odpowietrzyć ciągnik samym rozrusznikiem?
Nie jest to dobra metoda podstawowa. Najpierw należy odpowietrzyć stronę niskiego ciśnienia. Długotrwałe kręcenie niepotrzebnie rozładowuje akumulator, nagrzewa rozrusznik i w nowoczesnym układzie nie zapewnia prawidłowego zasilania pompy wysokiego ciśnienia.
Czy w Common Rail można poluzować przewód przy wtryskiwaczu?
Nie. Nie odpowietrza się w ten sposób układu wysokiego ciśnienia Common Rail. Ciśnienie robocze jest na tyle wysokie, że strumień paliwa wydostający się przez szczelinę stanowi zagrożenie dla zdrowia. Odpowietrzanie wykonuje się po stronie niskiego ciśnienia zgodnie z procedurą danego silnika.
Dlaczego ciągnik po odpowietrzeniu odpala, ale następnego dnia znów długo kręci?
Najczęściej układ nie pozostaje szczelny i przez kilka godzin zasysa powietrze albo paliwo cofa się w stronę zbiornika. Najpierw sprawdź uszczelkę filtra, odstojnik, czujnik wody, szybkozłącza, przewody gumowe i pompkę ręczną.
Czy pęcherzyki powietrza w przewodzie paliwowym są normalne po wymianie filtra?
Bezpośrednio podczas odpowietrzania – tak. Po prawidłowym napełnieniu układu stale pojawiające się większe pęcherze wskazują jednak na nieszczelność po stronie ssącej albo problem z dopływem paliwa.
Od czego zacząć, jeśli po wymianie filtra ciągnik w ogóle nie odpala?
Najpierw sprawdź to, co zostało rozebrane: numer i ułożenie filtra, starą uszczelkę pozostawioną na podstawie, nowy O-ring, odstojnik, zawór zbiornika oraz podłączenie przewodów. Następnie otwórz fabryczny odpowietrznik filtra i upewnij się, że podczas pracy pompki wypływa z niego paliwo bez powietrza. Dopiero gdy strona niskiego ciśnienia jest rzeczywiście pełna i szczelna, przechodź do diagnostyki pompy wtryskowej lub Common Rail. To jest właściwa kolejność – najpierw usuń nieszczelność lub brak dopływu paliwa, a dopiero później szukaj kosztownej awarii układu wtryskowego.
